Społeczeństwo

Obywatelskie

- świadome społeczeństwo

BEZPŁATNE PORADY PRAWNE
Aktualności - O projekcie - Szkolenie - Kontakt - Linki - Porady - Media - Opinie

Menu

Zapraszamy do punktów porad:

BEZPŁATNE PORADY PRAWNE

Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno - Gospodarczych im. Króla Zygmunta Augusta w Augustowie
SISG Siedziba
ul. Rynek Zygmunta Augusta 27
16-300 Augustów
Tel./fax 087/643 01 00

wtorek 10:00 do 13:00
czwartek 14:00 do 17:00

Ośrodek Rehabilitacyjno - Szkoleniowy w Kuriance
Ośrodek Rehabilitacyjno-Szkoleniowy w Kuriance

Kurianka 43
16-315 Lipsk
Tel. 087/641 76 19

wtorek 9:00 do 13:00

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
ul. Piłsudskiego 34
16-500 Sejny

wtorek 14:00 do 17:00
czwartek 10:00 do 13:00


Dziś jest Niedziela, 13 październik 2019 r.
Porady

Biuro porad prawnych i obywatelskich Stowarzyszenia Inicjatyw Społeczno–Gospodarczych im. Króla Zygmunta Augusta w Augustowie.

 

Drugi artykuł dotyczący dziedziczenia.

Dziedziczenie testamentowe. Spadkodawca /testator/ może postanowić, że jego majątek po śmierci przypadnie innym osobom niż przewiduje to kodeks cywilny. Spadkodawca może sporządzić w związku z tym testament, w którym całość swojego majątku zapisze jednej lub większej liczbie osób. Testament może sporządzić tylko osoba mająca pełną zdolności do czynności prawnej. Prawo cywilne przewiduje dwa rodzaje testamentów: testamenty zwykłe tj. napisany własnoręcznie, sporządzony przez notariusza w formie aktu notarialnego lub testament urzędowo poświadczony oraz testamenty szczególne tj. testament ustny, podróżny lub wojskowy.

Najpopularniejszy jest testament sporządzony własnoręcznie przez spadkodawcę. Testament ten powinien być podpisany czytelnie imieniem i nazwiskiem oraz zawierać datę sporządzenia. Datę można umieścić w dowolnym miejscu testamentu /miesiąc najlepiej wpisać nazwą/ natomiast podpis musi być umieszczony pod tekstem testamentu. Wszystkie zapisy uczynione pod podpisem są według prawa nieważne i nie wiążące. Można również sporządzić testament poprzez spisanie go w obecności dwóch świadków, poprzez podyktowanie go do protokółu w obecności wójta /burmistrza, prezydenta miasta/, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Protokół ten podpisują spadkodawca, świadkowie i urzędnik w obecności, którego został podyktowany testament. Najbezpieczniejszym jednak rodzajem testamentu jest testament sporządzony w formie aktu notarialnego gdyż oryginał tego testamentu pozostaje u notariusza i może być w każdej chwili odtworzony gdyby doszło do zniszczenia kopii posiadanej przez spadkodawcę.

Każdy taki testament może być zmieniony poprzez sporządzenie nowego testamentu, zniszczenie testamentu w zamiarze odwołania go lub dokonania zmian w testamencie już sporządzonym, z których wynika wola odwołania postanowień tego testamentu. Testament może sporządzić tylko jedna osoba. Polskie prawo nie przewiduje testamentu sporządzonego wspólnie przez kilka osób np. przez małżonków.

W sytuacjach zagrożenia życia albo jeśli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione można sporządzić testament szczególny. Testament taki traci swoją moc /przestaje być ważny/ w ciągu 6 miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niemożliwość sporządzenia testamentu zwykłego np. spadkodawca wyzdrowiał, przeżył wypadek.

Testament szczególny polega na ustnym oświadczeniu swojej wolę w obecności trzech świadków. Następnie jeden ze świadków lub osoba trzecia zobowiązany jest w ciągu roku od złożenia tego oświadczenia spisać testament podając datę i miejsce złożenia tego oświadczenia oraz datę i miejsce sporządzenia pisma. Testament taki podpisują świadkowie i spadkodawca. Gdyby jednak nie doszło do pisemnego sporządzenia takiego testamentu przed śmiercią spadkodawcy, można w ciągu 6 miesięcy od daty otwarcia spadku /śmierci spadkodawcy/ stwierdzić istnienie tego testamentu przez zgodne oświadczenie świadków przed sądem. Nie mogą być świadkami takiego sporządzenia testamentu osoby nie mające pełnej zdolności do czynności prawnej, osoby niewidome, głuche lub nieme, osoby nie umiejące czytać i pisać, osoby nie znające języka spadkodawcy, osoby skazane wyrokiem sądowym za składanie fałszywych zeznań oraz osoby dla których w testamencie przewidziano jakąś korzyść, małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego i drugiego stopnia oraz pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

Polskie prawo cywilne nie przewiduje możliwości powołania spadkobierców do poszczególnych przedmiotów wchodzących w skład spadku lub do wyodrębnionych części majątku spadkowego co oznacza, że jeśli zostało w testamencie wymienionych więcej spadkobierców dziedziczą oni całość majątku w częściach równych chyba, że w testamencie zaznaczono inne części niż równe. Wyjątkiem jest gospodarstwo rolne.

Można natomiast w testamencie ustanowić tzw. zapis lub polecenie. Zapis testamentowy polega na tym, że spadkobierca testamentowy zobowiązany jest do określonego świadczenia majątkowego na rzecz określonej osoby a polecenie testamentowe polega na zobowiązaniu spadkobiercy lub określonej osoby do oznaczonego, działania lub zaniechania. Polecenie takie może mieć charakter majątkowy i niemajątkowy. W testamencie można również powołać wykonawcę testamentu, który jeśli sposób wykonania testamentu nie został określony, zobowiązany jest spłacić długi spadkowe, wykonać zapisy i polecenia a następnie wydać pozostały majątek spadkowy spadkobiercom testamentowym.

Często zdarza się, że do spadku w testamencie powoływane są osoby, które nie dziedziczyły by gdyby nie były w tym testamencie wymienione np. wnuk, w sytuacji gdy żyje jego ojciec lub matka. Maja oni szansę otrzymać część spadku w postaci tzw. zachowku. Zachowek przysługuje: zstępnym /dzieciom, wnukom, prawnukom/, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy pod warunkiem, że byliby uprawnieni do spadku z ustawy. Zachowek przysługuje w wysokości 1/2 tego co przypadło by gdyby nastąpiło dziedziczenie z ustawy. W sytuacji gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy lub uprawniony zstępny jest małoletni zachowek przysługuje w wysokości 2/3 tego co by mu przypadało przy dziedziczeniu z ustawy.

Zachowek nie jest świadczeniem przysługującym wprost z ustawy. Z roszczeniem takim należy wystąpić do sądu w ciągu 3 lat od ogłoszenia testamentu a od jego wysokości /zachowek jest wierzytelnością pieniężną/ odlicza wszystkie darowizny wcześniej poczynione przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do tego zachowku.

Prawo spadkowe przewiduje dwa sposoby przyjęcia spadku. Przyjęcie proste, polega na przyjęciu spadku bez ograniczania odpowiedzialności za długi spadkowe, przyjęcie z tzw. dobrodziejstwem inwentarza polega na ograniczeniu odpowiedzialności za długi do wysokości odziedziczonych aktywów. Polskie prawo cywilne przewiduje również instytucję odrzucenia spadku. Zdarza się bowiem, że masę spadkową stanowią jedynie długi albo długi są wyższe niż aktywa i wówczas spadkobierca musiałby regulować te długi. Można odrzucić spadek i uwolnić się od tych długów. Jeśli spadkobierca wie, że spadkodawca ma długi albo okazało się po śmierci spadkodawcy, że długi są wyższe niż majątek spadkowy spadkobierca zarówno ustawowy jak i ustanowiony w testamencie może odrzucić spadek. Spadek może odrzucić każdy spadkobierca nie koniecznie w sytuacji istnienia długów.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku spadkobierca musi złożyć w ciągu 6 miesięcy od momentu, kiedy dowiedział się, że został powołany do dziedziczenia w a więc od dnia powzięcia informacji o śmierci spadkodawcy lub  dnia kiedy dowiedział się o istnieniu testamentu.  Oświadczenie takie należy złożyć przed sądem właściwym dla miejsca zamieszkania składającego oświadczenie lub sądem spadku ustnie do protokółu lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Oświadczenie takie można również złożyć przed notariuszem. Oświadczenie takie powinno zawierać: imię i nazwisko oraz datę śmierci spadkodawcy i jeśli jest znane jego ostatnie miejsce zamieszkania, rodzaj dziedziczenia testamentowe czy ustawowe oraz oświadczenie o odrzuceniu spadku po …… W oświadczeniu tym należy również podać wszystkich znanych składającemu oświadczenie spadkobierców i wszystkie znane jeśli istnieją testamenty. Do oświadczenia należy załączyć dokument potwierdzający śmierć spadkodawcy. Tak sporządzone i złożone oświadczenie skutecznie ochroni spadkobiercę przed koniecznością spłacania długów spadkowych lub koniecznością uczestniczenia w trwających czasami długie lata sporach spadkowych.

Trzeba także pamiętać, że oświadczenia o odrzuceniu spadku nie można złożyć pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

W kolejnym artykule postaram się przedstawić odrębności związane z dziedziczeniem gospodarstw rolnych oraz obowiązujące od 1 lipca 2009 r. zmiany w prawie spadkowym.

 

Tomasz Fimowicz
prawnik   



Udzielamy porad w sprawach:
  • mieszkaniowych
  • rodzinnych
  • świadczeń i zasiłków
  • zatrudnienia i bezrobocia
  • dotyczących postępowania w urzędzie
  • własności i inne
  • Zapraszamy do punktów porad:

    Urząd Miejski w Grajewie
    Poradnictwo Grajewo
    ul. Strażacka 6a
    19-200 Grajewo

    poniedziałek 14:00 do 17:00
    środa 10:00 do 13:00

    Urząd Miejski w Sokółce
    Poradnictwo Sokółka
    Plac Kościuszki 1
    16-100 Sokółka
    Tel. 085/711-09-00; fax 085/711-09-11

    wtorek 14:00 do 17:00
    piątek 10:00 do 13:00