Społeczeństwo

Obywatelskie

- świadome społeczeństwo

BEZPŁATNE PORADY PRAWNE
Aktualności - O projekcie - Szkolenie - Kontakt - Linki - Porady - Media - Opinie

Menu

Zapraszamy do punktów porad:

BEZPŁATNE PORADY PRAWNE

Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno - Gospodarczych im. Króla Zygmunta Augusta w Augustowie
SISG Siedziba
ul. Rynek Zygmunta Augusta 27
16-300 Augustów
Tel./fax 087/643 01 00

wtorek 10:00 do 13:00
czwartek 14:00 do 17:00

Ośrodek Rehabilitacyjno - Szkoleniowy w Kuriance
Ośrodek Rehabilitacyjno-Szkoleniowy w Kuriance

Kurianka 43
16-315 Lipsk
Tel. 087/641 76 19

wtorek 9:00 do 13:00

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
ul. Piłsudskiego 34
16-500 Sejny

wtorek 14:00 do 17:00
czwartek 10:00 do 13:00


Dziś jest Poniedziałek, 16 grudzień 2019 r.
Porady

Biuro porad prawnych i obywatelskich Stowarzyszenia Inicjatyw Społeczno – Gospodarczych im. Króla Zygmunta Augusta w Augustowie.

Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno – Gospodarczych im Króla Zygmunta Augusta w Augustowie realizuje, w oparciu o środki Unii Europejskiej projekt „Społeczeństwo obywatelskie – świadome społeczeństwo”. W ramach tego projektu, realizowane jest zadanie polegające na prowadzeniu poradnictwa prawnego i obywatelskiego dla mieszkańców naszego regionu.

Z pierwszych doświadczeń, prawników prowadzących poradnictwo prawne wynika, że nadal wiele osób ma nieuregulowane własne sprawy spadkowe. Wydaje się zatem uzasadnione aby przedstawić na łamach tygodnika problematykę prawną dziedziczenia uregulowaną w prawie cywilnym. W niniejszym artykule zostanie omówiony, pierwszy etap postępowania spadkowego, polegający na stwierdzeniu nabycia spadku tj. na ustaleniu kręgu spadkobierców i ustaleniu wysokości ich udziału w spadku.

Z chwilą śmierci spadkodawcy /otwarcie spadku/ jego spadkobiercy nabywają majątek spadkodawcy z mocy prawa. Polskie prawo przewiduje dwa sposoby potwierdzenia faktu bycia spadkobiercą. Pierwszy poprzez sądowe stwierdzenia nabycia spadku oraz drugi poprzez sporządzenie przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia.

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku rozpoczyna się od złożenia wniosku przez jedną z osób uprawnionych do spadku i tak jest najczęściej ale może także wystąpić z takim wnioskiem każda osoba mająca w tym interes prawny. Wniosek należy złożyć do sądu rejonowego właściwego dla miejsca ostatniego zamieszkania spadkodawcy. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku musi zawierać: wskazanie osoby zmarłej, której dotyczy wniosek wraz z załączonym odpisem aktu zgony, wskazanie kręgu osób uprawnionych do spadkobrania, dowody świadczące o ich prawie do spadkobrania /odpisu aktów urodzenia, odpisy aktów zawarcia związku małżeńskiego/, informację na temat ewentualnie pozostawionego testamentu z załączeniem tego testamentu, informację o ewentualnych oświadczeniach o odrzuceniu spadku oraz inne informacje mające wpływ na ustalenie kręgu spadkobierców. Do sądu należy również wnieść opłatę stałą w kwocie 50zł.

Sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia może nastąpić jeżeli: nie ma sporu co do kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia i co do wysokości przypadających im udziałów w masie spadkowej, wszyscy uprawnieni będą osobiście uczestniczyć w czynności sporządzenia aktu, spadkodawca zamieszkiwał na terenie Polski i posiadał polskie obywatelstwo, w skład spadku nie wchodzi posiadanie nieruchomości położonej za granicą lub prawa rzeczowe, wcześniej nie było wydane sądowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, nie toczy się sądowe postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku i nie był wcześniej sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia, ewentualny testament nie jest testamentem szczególnym oraz otwarcie spadku nastąpiło po dniu 30 czerwca 1984r. Przy sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia należy u notariusza przedłożyć następujące dokumenty: odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpisy aktów urodzenia lub aktów zawarcia małżeństwa oraz testament jeśli był sporządzony. U notariusza należy również wnieść należne opłaty tj. za sporządzenie protokołu z przyjęcia lub odrzucenia spadku 50zł, za sporządzenie protokołu z otwarcia i ogłoszenia testamentu 50zł, za sporządzenie protokołu poświadczenia dziedziczenia 50zł oraz za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia 50zł.

Polskie prawo cywilne przewiduje dwa sposoby dziedziczenia ustawowe i testamentowe. Przy dziedziczeniu ustawowym kodeks cywilny wyróżnia trzy grupy osób uprawnionych do dziedziczenia.

W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci spadkodawcy i jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych z tym, że część przypadającą małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeśli małżonek dziedziczy z jednym dzieckiem otrzymuje jedną drugą całości, jeśli z dwójką dzieci jedną trzecią całości, a jeśli z trójką i więcej jedną czwartą całości. W dziedziczeniu uczestniczą wszystkie dzieci spadkodawcy, również z innych małżeństw lub poza małżeńskie a także dzieci przysposobione. Dziedziczą również dzieci poczęte ale jeszcze nie narodzone w chwili śmierci spadkodawcy, jeżeli urodzą się żywe. W przypadku gdy któreś z dzieci nie dożyło otwarcia spadku /zmarło wcześniej niż rodzic/ w jego miejsce wstępują dzieci lub wnuki, które dziedziczą w częściach równych.

W drugiej kolejności, jeżeli spadkodawca nie pozostawił zstępnych /dzieci, wnuków czy prawnuków/ dziedziczą małżonek, rodzice i rodzeństwo. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami albo z rodzeństwem, albo z rodzicami i rodzeństwem wynosi zawsze jedną drugą całości spadku. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z rodzeństwem wynosi jedną czwartą tego co przypada rodzicom i rodzeństwu razem. Pozostałą część rodzeństwo dziedziczy w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców nie żyje, jego udział spadkowy otrzymują po połowie drugi z rodziców i rodzeństwo. Udział spadkowy rodzeństwa, które nie żyje przypada jego zstępnym co oznacza, że w drugiej grupie po zmarłym rodzeństwie nie dziedziczy jego współmałżonek.

Małżonek dziedziczy całość spadku, jeżeli spadkodawca nie pozostawił dzieci, wnuków lub prawnuków, rodziców, rodzeństwa /bratanków, siostrzenic/, dzieci, wnuki lub prawnuki dziedziczą całość jeżeli spadkodawca nie pozostawił współmałżonka a cały spadek przypada rodzicom, rodzeństwu i jego zstępnym jeżeli spadkodawca nie pozostawił zstępnych i małżonka.

W trzeciej kolejności dziedziczą gmina lub Skarb Państwa. Oznacza to, że jeśli spadkodawca nie miał męża /żony/, dzieci, rodzeństwa a jego rodzice nie żyją spadek przypadnie gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy a nie wujkom, ciotkom czy ich dzieciom. Jeśli natomiast nie da się ustalić ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Polsce lub jeśli ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą spadek przejmie Skarb Państwa.

Drugim rodzajem ustalania kręgu spadkobierców jest dziedziczenie testamentowe. Testament może dotyczyć tylko jednej osoby co oznacza, że małżonkowie nie mogą sporządzić wspólnego testamentu. Każdy z nich musi sporządzić oddzielny testament. Testament może sporządzić tylko osoba posiadająca pełna zdolność do czynności prawnych. W testamencie spadkodawca może ustalić zupełnie inne osoby swoimi spadkobiercami, niezależnie od uprawnień wynikających z dziedziczenia ustawowego. Spadkodawca w testamencie może również wydziedziczyć dzieci, wnuki, prawnuki, małżonka i rodziców tzn. pozbawić ich prawa do tzw. zachowku. Wydziedziczenie może nastąpić, jeżeli: wbrew woli spadkodawcy uprawniony do zachowku postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego /np. narkomania, alkoholizm, kradzieże, rozboje, bójki/, dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci lub uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych /np. brak opieki nad spadkodawcą ze względu na jego wiek, chorobę, niedołężność/.

Sporządzony testament może być w każdym czasie odwołany. Odwołanie testamentu może nastąpić poprzez: sporządzenie nowego testamentu, dokonanie zmian w testamencie, z których wynika wola jego odwołania lub pozbawienie tego testamentu, w zamiarze odwołania, cech od których zależy jego ważność lub zniszczenie testamentu.

Najczęściej stosowaną formą testamentu jest testament własnoręcznie sporządzony przez spadkodawcę. Testament może być również sporządzony w formie aktu notarialnego lub jako testament urzędowy poprzez ustne oświadczenie woli wobec wójta /burmistrza, prezydenta miasta/, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego z udziałem dwóch świadków, spisanego w protokole. Kodeks cywilny przewiduje również testamenty szczególne sporządzane w sytuacjach wyjątkowych i nagłych.

O zasadach sporządzania testamentów, przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz podziale masy spadkowej w kolejnych artykułach.

Tomasz Fimowicz
Prawnik



Udzielamy porad w sprawach:
  • mieszkaniowych
  • rodzinnych
  • świadczeń i zasiłków
  • zatrudnienia i bezrobocia
  • dotyczących postępowania w urzędzie
  • własności i inne
  • Zapraszamy do punktów porad:

    Urząd Miejski w Grajewie
    Poradnictwo Grajewo
    ul. Strażacka 6a
    19-200 Grajewo

    poniedziałek 14:00 do 17:00
    środa 10:00 do 13:00

    Urząd Miejski w Sokółce
    Poradnictwo Sokółka
    Plac Kościuszki 1
    16-100 Sokółka
    Tel. 085/711-09-00; fax 085/711-09-11

    wtorek 14:00 do 17:00
    piątek 10:00 do 13:00